Wpis do Krajowego Rejestru Karnego

Większość z nas stara się unikać kłopotów z prawem, nieraz jednak może się tak zdarzyć. Wówczas zetknięcie z wymiarem sprawiedliwości może skończyć się np. skazaniem. Po skazaniu jednak trzeba jakoś dalej funkcjonować w społeczeństwie i w pewnych sytuacjach, np. na prośbę potencjalnego pracodawcy, czy na żądanie organu administracyjnego, potrzebne nam jest zaświadczenie o niekaralności. Takie zaświadczenie będzie de facto informacją o danych zawartych w Krajowym Rejestrze Karnym. A co jest podstawą wpisu do Rejestru? Jakie dane się tam znajdą? Kto może mieć do nich dostęp? Jak uzyskać zaświadczenie o niekaralności? Kiedy dane są z Rejestru usuwane? – o tym poniżej, zachęcam więc do lektury.

Krajowy Rejestr Karny, jak sama nazwa wskazuje, rejestruje sytuacje konfliktu z szeroko pojętym prawem karnym. Znajdą się w nim więc informacje o prawomocnych skazaniach za przestępstwa i przestępstwa skarbowe, i to bez względu na wymierzoną za nie karę, a więc tak samo osoba skazana na karę pozbawienia wolności, jak i osoba, wobec której orzeczono np. tylko grzywnę. A nawet osoba, wobec której odstąpiono od wymierzenia kary w ogóle. Bez znaczenia będzie tu również, czy było to skazanie z oskarżenia publicznego, czy tylko prywatnego.

Nie tylko prawomocne skazanie za przestępstwo będzie podstawą wpisu do Rejestru, ale także prawomocne warunkowe umorzenie postępowania. Dane zawarte w Rejestrze obejmować będą także skazania przez sądy państw obcych, więc nie można liczyć na „czystą kartę” w Polsce w przypadku skazań w innych krajach. Co ciekawe, w Rejestrze mogą się znaleźć nasze dane także w przypadku skazania za popełnienie wykroczenia, ale tylko jeśli sąd wymierzył karę aresztu. Tak więc w razie skazania za wykroczenie, ale np. na grzywnę dane osoby skazanej nie znajdą się w Rejestrze. Warto również wskazać, że w Rejestrze znajdą się także np. dane osób, wobec których prawomocnie orzeczono środki wychowawcze, poprawcze lub wychowawczo – lecznicze (zgodnie z ustawą o postępowaniu w sprawach nieletnich) oraz osób poszukiwanych listem gończym lub tymczasowo aresztowanych.

Teraz kolejna kwestia – jakie dane znajdą się w Rejestrze? Co oczywiste, będą tam zawarte nasze dane osobowe, a więc imię, nazwisko, data urodzenia, imiona rodziców, nazwisko rodowe matki, obywatelstwo, miejsce zamieszkania, zawód, nr PESEL, seria i numer dowodu osobistego. Będą tam zawarte także dane dotyczące skazań, a więc organ, który wydał orzeczenie, sygnatura tego orzeczenia, datę jego wydania i uprawomocnienia się, datę i miejsce popełnienia czynu zabronionego, kwalifikację prawną czynu, a także informację o orzeczonych karach.

Kto ma dostęp do tych danych? – Jest dość szeroki katalog podmiotów uprawnionych do uzyskiwania informacji z Rejestru, obejmujący głównie organy państwa polskiego, zarówno centralne, jak i jednostek samorządu terytorialnego, a także sądy, organy postępowania przygotowawczego (prokuratorzy i Policja), ale także organy centralne państw członkowskich Unii Europejskiej. Co ciekawe jednak, uprawnionymi do uzyskania informacji z Rejestru będą też pracodawcy, ale tylko w zakresie niezbędnym do zatrudnienia pracownika, co do którego z przepisów ustawy wynika wymóg niekaralności, korzystania z pełni praw publicznych, a także co do ustalenia uprawnienia do zajmowania określonego stanowiska, wykonywania określonego zawodu lub prowadzenia określonej działalności gospodarczej. Tak więc nie każdy pracodawca może sprawdzić karalność swojego pracownika, a tylko taki, od którego ustawa wprost wymaga, by zatrudniał tylko osoby niekarane lub mające pełnię praw publicznych czy też prawo zajmowania określonego stanowiska. Rzecz jasna, również każdy samodzielnie ma prawo do uzyskania informacji o swoich danych zawartych w Rejestrze. Wiąże się z tym jednak konieczność bądź przesłania stosownego wniosku pocztą, bądź też udania się do jednego z Punktów Informacyjnych Krajowego Rejestru Karnego, by złożyć stosowny wniosek oraz uiszczenia opłaty od wniosku w kwocie 30 zł. Mogę wskazać, że dla naszego regionu najbliższe takie punkty znajdują się w Rzeszowie, Tarnobrzegu i Tarnowie przy tamtejszych sądach.

Kiedy dane są usuwane z Rejestru? – Dane zawarte w Rejestrze są aktualizowane automatycznie, aczkolwiek nieraz zdarza się, że pomimo zaistnienia przesłanek do usunięcia informacji o konkretnym skazaniu dane osoby skazanej nadal figurują w Rejestrze. Wówczas konieczne może być zwrócenie się do Biura Informacji Krajowego Rejestru Karnego w strukturach Ministerstwa Sprawiedliwości. Natomiast przesłanki usunięcia wpisu do Rejestru zależą od przyczyny samego wpisu do Rejestru. W przypadku, wpis wynikał z wydania listu gończego, to zostanie on usunięty po odwołaniu listu gończego. Gdy wpis wynikał z tymczasowego aresztowania, to zostanie usunięty po zakończeniu stosowania tymczasowego aresztowania. W przeważającej jednak części przypadków wpisu do Rejestru, tj. prawomocnych skazań, decydujące znaczenie będzie mieć tutaj upływ czasu i związana z nim instytucja zatarcia skazania. Temu zagadnieniu jednak postaram się poświęcić osobny, mam nadzieję kolejny wpis.