“Skrócenie” zakazu prowadzenia pojazdów mechanicznych

Za prowadzenie pojazdów mechanicznych w ruchu lądowym w stanie po użyciu alkoholu (wykroczenie z art. 87 Kodeksu wykroczeń) czy też w stanie nietrzeźwości (przestępstwo z art. 178a Kodeksu karnego) sąd orzeka obowiązkowo zakaz prowadzenia pojazdów mechanicznych. Jeśli jest to wykroczenie, to zakaz ten może być orzeczony na okres od 6 miesięcy do 3 lat. Jeśli natomiast jest to przestępstwo, to okres pozbawienia prawa jazdy wynosi od 3 lat do nawet 15 lat. Minimalny okres zakazu prowadzenia pojazdów mechanicznych został wydłużony z mocą od 18 maja 2015 r. do 3 lat, gdyż poprzednio wynosił tylko 1 rok. Okres co najmniej 3 lat pozbawienia możności prowadzenia np. samochodu może być dość uciążliwy, dlatego jednocześnie ustawodawca w art. 182a Kodeksu karnego wykonawczego przewidział możliwość odzyskania prawa jazdy przed upływem okresu, na który orzeczono zakaz. Niemniej jest to obwarowane spełnieniem pewnych warunków, które opiszę poniżej.

W pierwszej kolejności wskazać należy, że na mocy art. 182a Kodeksu karnego wykonawczego sąd władny jest orzec o zmianie sposobu wykonywania orzeczonego środka karnego zakazu prowadzenia pojazdów mechanicznych w ten sposób, iż dalej będzie on wykonywany w postaci zakazu prowadzenia pojazdów mechanicznych niewyposażonych w blokadę alkoholową. Oznacza to, iż nadal sprawca nie będzie mógł prowadzić samochodów pozbawionych takiej blokady (tzw. alcolock), ale za to będzie mógł prowadzić samochody, które taką blokadę mają. Najczęściej konieczne będzie zamontowanie takiego alcolocka we własnym samochodzie. Na rynku możliwe są różne opcje, w tym zakupu takiego urządzenia lub też jego dzierżawy. Koszt zakupu takiego urządzenia wynosi od kilku tysięcy złotych wzwyż, koszt montażu od kilkuset złotych wzwyż, a koszt dzierżawy od kilkudziesięciu złotych miesięcznie wzwyż. Jeśli więc ktoś jest gotów zainwestować takie kwoty w odzyskanie swojej mobilności, np. ze względu na pracę, to może myśleć o podejmowaniu dalszych stosownych starań już przed sądem.

Pierwsze co trzeba zrobić, to złożyć odpowiedni wniosek do sądu. Warunkiem formalnym, aby ogóle ten wniosek miał jakiekolwiek szanse powodzenia jest upływ pewnego czasu wykonywania orzeczonego zakazu. Co do zasady chodzi tu o upływ co najmniej połowy orzeczonego okresu zakazu. Piszę co do zasady, dlatego że w przypadku orzeczenia zakazu prowadzenia pojazdów mechanicznych dożywotnio ustawodawca przewidział wymóg upływu co najmniej 10 lat. Jeśli jednak okres zakazu oznaczono konkretną liczbą lat, to konieczny jest upływ połowy tej liczby lat. Czyli np. jeśli orzeczono zakaz w minimalnym wymiarze 3 lat, to możliwe będzie orzeczenie takiej zmiany sposobu jego wykonywania po 18 miesiącach wykonywania zakazu. Co ważne, chodzi tu o stan na dzień orzekania sądu, a więc starania w postaci złożenia stosownego wniosku można podjąć chwilę wcześniej. Samo postępowanie też bowiem może potrwać jakiś czas.

Do uwzględnienia wniosku jest konieczne także to, aby postawa, właściwości i warunki osobiste sprawcy oraz jego zachowanie w okresie wykonywania środka karnego uzasadniały przekonanie, że prowadzenie pojazdu przez tę osobę nie zagraża bezpieczeństwu w komunikacji. Liczą się więc takie okoliczności jak to, jak się dana osoba zachowywała po orzeczeniu tego środka karnego, czy przestrzegała porządku prawnego, jaką opinią cieszy się w swoim środowisku, czy nie nadużywa alkoholu, jak bardzo i do czego skazanemu potrzebne jest to prawo jazdy, jaka jest jego sytuacja zawodowa i rodzinna etc. Okoliczności mogą być tu tak różnorodne, jak sytuacje życiowe skazanego. Ważne jest, by na bazie kryteriów wskazanych w ustawie takiego przekonania nabrał sąd. Jeśli tak się stanie, to wówczas zmieni sposób wykonywania zakazu prowadzenia pojazdów w ten sposób, iż będzie możliwe prowadzenie pojazdu z blokadą alkoholową.

Samo orzeczenie jednak w tym przedmiocie nie powoduje automatycznego odzyskania prawa jazdy, bowiem zgodnie z ustawą o kierujących pojazdami w przypadku pozbawienia prawa jazdy na okres powyżej 1 roku konieczne jest ponowne zdanie egzaminu. W tym celu skierowanie na kontrolny egzamin na prawo jazdy wyda Starosta i dopiero po zdaniu takiego egzaminu i uzyskaniu dokumentu prawa jazdy (z odpowiednią adnotacją) możliwy będzie „powrót za kółko”. Jak więc widać cała procedura jest dość skomplikowana i wymagająca zainwestowania czasu i pieniędzy (montaż w samochodzie blokady alkoholowej), niemniej jednak jeśli komuś bardzo zależy na szybszym odzyskaniu prawa jazdy niż z upływem orzeczonych zakazów, to jest to jedyny zgodny z prawem sposób.